Acute lage rugpijn: wanneer kiest u voor fysiotherapie of manuele therapie in Haarlem?
Acute lage rugpijn kan er van het ene op het andere moment zijn. U bukt om iets op te pakken, draait tijdens het sporten, staat op uit een stoel of wordt ’s ochtends wakker met een pijnlijke en stijve rug. Soms is de pijn zo hevig dat bewegen nauwelijks mogelijk lijkt.
Dat kan behoorlijk schrikken zijn. Gelukkig is acute lage rugpijn in de meeste gevallen niet gevaarlijk. Bij ongeveer 95% van de mensen met acute lage rugpijn is geen specifieke ernstige lichamelijke oorzaak aanwijsbaar. Dit wordt aspecifieke lage rugpijn genoemd.
Hoewel rust op zo’n moment aantrekkelijk kan lijken, is langdurig rust houden meestal niet de beste oplossing. Juist het geleidelijk hervatten van bewegen en dagelijkse activiteiten is belangrijk voor het herstel.
Bij Praktijk Noorder Spaarne in Haarlem kunnen onze fysiotherapeuten en manueel therapeuten onderzoeken wat er speelt en u helpen om weer veilig en met vertrouwen te bewegen.
Wat is acute lage rugpijn?
Met acute lage rugpijn bedoelen we rugpijn die relatief kort geleden is ontstaan. De pijn bevindt zich meestal tussen de onderste ribben en de bilregio. Soms wordt de pijn ook gevoeld in de bil of het bovenbeen.
De klachten kunnen sterk verschillen. Veel voorkomende verschijnselen zijn:
- plotselinge pijn of een ‘scheut’ in de onderrug;
- stijfheid en moeite met bewegen;
- pijn bij bukken, draaien of opstaan;
- moeite met lopen of lang zitten;
- verhoogde spierspanning rond de onderrug;
- een gevoel alsof de rug ‘vastzit’;
- pijn die uitstraalt naar de bil of het been.
De hoeveelheid pijn zegt daarbij niet automatisch iets over de hoeveelheid schade. Een rug kan erg pijnlijk zijn zonder dat er sprake is van ernstige beschadiging.
Dat is een belangrijke boodschap. Wanneer iedere beweging wordt geïnterpreteerd als een mogelijk gevaar voor de rug, ontstaat gemakkelijk onzekerheid en bewegingsangst. Terwijl gedoseerd bewegen juist meestal onderdeel is van het herstel.
Hoe ontstaat acute lage rugpijn?
Soms is er een duidelijk moment waarop de pijn ontstaat, bijvoorbeeld bij tillen, sporten of een onverwachte beweging. Maar regelmatig is er geen duidelijke aanleiding.
Het is meestal niet mogelijk – en ook niet noodzakelijk – om één specifieke spier, tussenwervelschijf of gewricht als oorzaak aan te wijzen.
Dat betekent niet dat de pijn niet echt is. Pijn is altijd een echte lichamelijke ervaring. Alleen is het menselijk lichaam complexer dan het idee dat er bij rugpijn altijd één beschadigde structuur gevonden moet worden.
Factoren zoals belasting, slaap, herstel, conditie, eerdere rugklachten, spanning, werkbelasting en zorgen over de rug kunnen allemaal invloed hebben op hoe klachten ontstaan en hoe snel iemand herstelt.
Moet ik rust houden bij acute rugpijn?
Meestal niet.
Bij zeer hevige pijn kan het prettig zijn om tijdelijk wat rustiger aan te doen. Langdurige bedrust wordt echter afgeraden. De huidige richtlijnen adviseren om dagelijkse activiteiten zoveel mogelijk te blijven uitvoeren en deze geleidelijk verder op te bouwen.
Dat betekent niet dat u direct door hevige pijn heen moet trainen.
Het gaat om een middenweg: blijven bewegen binnen wat op dat moment haalbaar is en vervolgens stap voor stap uitbreiden.
Een korte wandeling, regelmatig van houding veranderen en normale dagelijkse bewegingen kunnen bijvoorbeeld goede eerste stappen zijn.
Het doel is niet om de rug volledig te ontzien, maar om hem geleidelijk weer normaal te gebruiken.
Wanneer is fysiotherapie zinvol bij acute lage rugpijn?
Veel episodes van acute lage rugpijn herstellen spontaan en hebben geen uitgebreide behandeling nodig.
Een fysiotherapeut kan wel zinvol zijn wanneer u bijvoorbeeld:
- veel pijn heeft en niet goed weet wat u wel en niet mag doen;
- door de pijn duidelijk beperkt wordt in lopen, werken, slapen of dagelijkse activiteiten;
- moeite heeft om weer normaal te bewegen;
- bang bent dat bewegen schade veroorzaakt;
- regelmatig opnieuw rugklachten krijgt;
- merkt dat het herstel stagneert;
- ondersteuning wilt bij het hervatten van sport of werk.
Bij Praktijk Noorder Spaarne begint de behandeling daarom met een intake en lichamelijk onderzoek.
We beoordelen niet alleen waar u pijn heeft, maar kijken vooral naar uw functioneren: welke bewegingen zijn lastig, wat lukt nog wel, wat heeft u nodig om weer actief te worden en zijn er signalen die aanleiding geven voor aanvullend medisch onderzoek?
Wat doet de fysiotherapeut bij acute lage rugpijn?
Een fysiotherapeutische behandeling is geen standaardprogramma. Wat nodig is, verschilt per persoon.
In de eerste fase kan de behandeling onder andere bestaan uit:
Uitleg over de klachten
Begrijpen wat er gebeurt kan onzekerheid verminderen. We leggen uit waarom rugpijn soms zeer hevig kan zijn zonder dat dit betekent dat de rug ernstig beschadigd is.
Advies over bewegen
Samen bekijken we welke activiteiten u kunt blijven uitvoeren en hoe u deze geleidelijk kunt uitbreiden.
Oefeningen
Wanneer oefeningen zinvol zijn, kiezen we bewegingen die passen bij uw klachten, mogelijkheden en doelen. Er bestaat niet één perfecte oefening voor lage rugpijn.
Herstel van vertrouwen in bewegen
Na een pijnlijke episode kunnen bepaalde bewegingen spannend worden. Door deze bewegingen gecontroleerd te oefenen kan het vertrouwen in de rug weer toenemen.
Terugkeer naar werk of sport
Bij mensen die fysiek werk doen of sporten kan de behandeling worden uitgebreid met een geleidelijke opbouw van kracht, conditie en specifieke bewegingen.
Het uiteindelijke doel is dat u uw rug weer normaal durft en kunt gebruiken en zo min mogelijk afhankelijk wordt van behandeling.
En wat kan manuele therapie betekenen?
Binnen Praktijk Noorder Spaarne werken ook gespecialiseerde manueel therapeuten.
Manuele therapie kan worden overwogen wanneer pijn en bewegingsbeperking op de voorgrond staan. De manueel therapeut kan gebruikmaken van mobilisaties of, wanneer passend, manipulaties van de wervelkolom.
Belangrijk is dat we manuele therapie niet zien als het ‘rechtzetten’ van een scheve rug of het ‘terugzetten’ van een wervel.
Voor dergelijke verklaringen bestaat onvoldoende wetenschappelijke onderbouwing.
Manuele technieken kunnen bij sommige patiënten tijdelijk helpen om pijn te verminderen of bewegen gemakkelijker te maken. Dat kan nuttig zijn wanneer hierdoor normale beweging en activiteit sneller kunnen worden hervat.
Daarom wordt manuele therapie bij voorkeur niet als geïsoleerde behandeling gebruikt. Ook internationale richtlijnen adviseren manuele therapie te combineren met een actieve aanpak, zoals bewegen en oefentherapie.
Kort gezegd:
manuele therapie kan het bewegen ondersteunen, maar het uiteindelijke doel is dat u zelf weer vrij en vertrouwd kunt bewegen.
Is een MRI of röntgenfoto nodig?
Bij gewone acute lage rugpijn meestal niet.
Op MRI- en röntgenonderzoek zijn bij veel mensen veranderingen aan de wervelkolom zichtbaar, ook bij mensen die helemaal geen rugpijn hebben. Een scan geeft daarom lang niet altijd antwoord op de vraag waarom iemand pijn heeft.
De NHG-richtlijn adviseert bij aspecifieke lage rugpijn dan ook geen routinematig beeldvormend onderzoek.
Wanneer tijdens de screening aanwijzingen worden gevonden voor een specifieke aandoening, kan aanvullend onderzoek uiteraard wel noodzakelijk zijn. In dat geval adviseren wij contact met de huisarts of medisch specialist.
Wanneer moet u wél direct contact opnemen met een arts?
De overgrote meerderheid van lage rugklachten is onschuldig. Toch zijn er situaties waarin medische beoordeling belangrijk is.
Neem bijvoorbeeld direct contact op met een arts bij plotselinge problemen met plassen of ontlasting in combinatie met rugklachten, gevoelsverlies rond het zitvlak of de geslachtsdelen, of snel toenemend krachtsverlies in één of beide benen.
Ook bij een ernstig trauma, onverklaarde koorts of ziekteverschijnselen, of een ongewoon en progressief klachtenpatroon kan nader onderzoek noodzakelijk zijn.
Tijdens de eerste afspraak bij de fysiotherapeut wordt daarom altijd gescreend op signalen die mogelijk wijzen op een specifieke oorzaak van de rugklachten.
Wat kunt u zelf doen bij acute lage rugpijn?
Een paar eenvoudige uitgangspunten zijn vaak nuttiger dan ingewikkelde oefeningen:
- Blijf zoveel mogelijk bewegen. Korte stukjes lopen zijn vaak een goede manier om actief te blijven.
- Wissel regelmatig van houding. Er bestaat niet één perfecte zit- of slaaphouding.
- Bouw activiteiten geleidelijk op. U hoeft niet te wachten totdat alle pijn verdwenen is.
- Wees niet te bang voor normale beweging. Pijn tijdens bewegen betekent niet automatisch dat u schade veroorzaakt.
- Probeer uw normale dagelijkse ritme te hervatten. Ook werk en sport kunnen, waar mogelijk, stapsgewijs worden opgebouwd.
Een tijdelijke toename van pijn na bewegen hoeft niet automatisch te betekenen dat u iets beschadigd heeft. Wanneer u twijfelt over wat in uw situatie verstandig is, kan een fysiotherapeut helpen om de belasting goed af te stemmen.
Fysiotherapie of manuele therapie voor lage rugpijn in Haarlem
Bij Praktijk Noorder Spaarne in Haarlem-Noord werken algemene fysiotherapeuten en gespecialiseerde manueel therapeuten samen. Daardoor kunnen we tijdens de intake beoordelen welke aanpak het beste aansluit bij uw klachten.
Bij de ene patiënt is vooral goede uitleg en advies nodig. Bij iemand anders ligt de nadruk op oefeningen en het hervatten van activiteiten. Soms kan manuele therapie tijdelijk worden toegevoegd om bewegen gemakkelijker te maken.
Onze uitgangspunten zijn:
begrijpen wat er speelt, blijven bewegen, vertrouwen in de rug herstellen en zo snel mogelijk terugkeren naar normaal functioneren.
Heeft u acute lage rugpijn en wilt u weten wat u het beste kunt doen? U kunt bij Praktijk Noorder Spaarne rechtstreeks een afspraak maken. Een verwijzing van de huisarts is voor fysiotherapie doorgaans niet nodig.
Betrouwbare informatie en referenties
De informatie in dit artikel is gebaseerd op Nederlandse en internationale richtlijnen voor de behandeling van lage rugpijn.
- Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) – NHG-Standaard Aspecifieke lagerugpijn. Richtlijn over diagnostiek, prognose, bewegen, behandeling en wanneer aanvullend onderzoek nodig is.
NHG – Aspecifieke lagerugpijn - Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie (KNGF) – KNGF-richtlijn Lage rugpijn en lumbosacraal radiculair syndroom (2021). Evidence-based richtlijn voor fysiotherapeutische diagnostiek en behandeling van lage rugpijn.
KNGF – Richtlijn Lage rugpijn en LRS - National Institute for Health and Care Excellence (NICE) – Low back pain and sciatica in over 16s: assessment and management (NG59). Internationale richtlijn over onder andere zelfmanagement, oefentherapie en manuele therapie. NICE adviseert manuele therapie alleen als onderdeel van een behandelprogramma waarin ook bewegen/oefenen is opgenomen.
NICE – Low back pain and sciatica - Zorginstituut Nederland – Fysio- en oefentherapie bij aspecifieke lage rugklachten. Beoordeling van de wetenschappelijke onderbouwing voor eerstelijns fysio- en oefentherapie, mede gebaseerd op Nederlandse en internationale richtlijnen.
Zorginstituut Nederland – Lage rugklachten
